Պատմություն

Զաբել թագուհի․ գահը, որը ժառանգեց երեխան

Զաբել թագուհի․ գահը, որը ժառանգեց երեխան

Ներածություն Կիլիկիայի հայոց թագավորության պատմության մեջ Զաբելի կերպարը յուրահատուկ տեղ ունի․ նա գահի վրա հայտնվեց ոչ թե նվաճումով կամ ընտրությամբ, այլ որովհետև հայրը արական ժառանգ չուներ։ Նրա կենսագրությունը գրեթե ամբողջովին որոշվեց ուրիշների որոշումներով՝ խնամակալների, իշխանական ժողովների և արտաք…

08.08.2026·MaSIS TV
Զաքարե և Իվանե Զաքարյաններ․ երկու եղբայր և Անիի վերադարձը

Զաքարե և Իվանե Զաքարյաններ․ երկու եղբայր և Անիի վերադարձը

Ներածություն XII դարի վերջին Արևելյան Հայաստանում սեփական պետականություն չկար։ Բագրատունյաց թագավորությունը վաղուց ընկել էր, Անին գտնվում էր Շադդադյան ամիրաների ձեռքում, իսկ հայ ազնվականության մի մասը գաղթել էր Վրաստան և ծառայում էր վրաց արքունիքում։ Հենց այդ գաղթած ազնվականության միջավայրից եկան եր…

06.08.2026·MaSIS TV
Մխիթար Գոշ․ օրենքներ պետության համար, որը դեռ չկար

Մխիթար Գոշ․ օրենքներ պետության համար, որը դեռ չկար

Ներածություն Օրենսգիրք սովորաբար գրում է պետությունը՝ իր դատարանների համար։ Մխիթար Գոշի պարագայում հակառակն էր․ նա գրեց օրենքների գիրք այն ժամանակ, երբ հայկական պետականությունը Արևելյան Հայաստանում վերականգնման փուլում էր, իսկ հայ բնակչության զգալի մասը ապրում էր օտար իշխանության ներքո։ Հենց այս հան…

05.08.2026·MaSIS TV
Անանիա Շիրակացի․ ճանապարհ դեպի գիտություն

Անանիա Շիրակացի․ ճանապարհ դեպի գիտություն

Ներածություն Հայ միջնադարյան մատենագրության մեջ շատ քիչ հեղինակ է թողել սեփական կյանքի մասին առաջին դեմքով պատմություն։ Անանիա Շիրակացին թողել է։ Նրա ինքնակենսագրական երկը՝ «Վասն որպիսութեան կենաց իւրոց» («Իր կյանքի հանգամանքների մասին»), հազվագյուտ փաստաթուղթ է․ յոթերորդ դարի գիտնականը ինքն է շարադ…

05.08.2026·MaSIS TV
Անահիտի ոսկե արձանը, որը հալվեց Հռոմում

Անահիտի ոսկե արձանը, որը հալվեց Հռոմում

Ներածություն Հայկական հեթանոսական դիցարանի ամենահարգված աստվածությունը Անահիտն էր՝ պտղաբերության, բժշկության և մայրության աստվածուհին, որին Ագաթանգեղոսի մոտ անվանում են «մեր ազգի փառքն ու կենսատուն»։ Նրա տաճարները ամենահարուստներից էին ողջ երկրում։ Եվ հենց այդ հարստությունն էլ դարձավ մեկ դրվագի պատճ…

04.08.2026·MaSIS TV
Հաննիբալը և Արտաշատը․ երկու տարբեր պատմություն մեկ քաղաքի մասին

Հաննիբալը և Արտաշատը․ երկու տարբեր պատմություն մեկ քաղաքի մասին

Ներածություն Հայաստանի պատմության մեջ քիչ դրվագներ կան, որոնք այսքան հաճախ են կրկնվում և այսքան քիչ են քննվում։ «Արտաշատը կառուցել է Հաննիբալը» նախադասությունը հանդիպում է դասագրքերում, զբոսաշրջային ուղեցույցներում և հարյուրավոր հոդվածներում։ Բայց երբ դիմում ենք սկզբնաղբյուրներին, պատկերը շատ ավելի…

04.08.2026·MaSIS TV
Նեմրութ լեռ. Երվանդունի արքայի կորած գերեզմանը ամպերից վեր

Նեմրութ լեռ. Երվանդունի արքայի կորած գերեզմանը ամպերից վեր

Հարավ-արևելյան Թուրքիայի Ադըյաման նահանգում, ծովի մակարդակից 2134 մետր բարձրության վրա, մերկ ու քարքարոտ մի գագաթ կա։ Այնտեղ ոչ ջուր կա, ոչ ծառ, ոչ մի պատճառ, որ մարդը բարձրանա։ Եվ հենց այնտեղ՝ երկու հազար տարի առաջ, մի արքա որոշեց իր հավերժական տունը կառուցել։ Այսօր այդ գագաթին տասնյակ տոննա կշռող…

30.07.2026·MaSIS TV
Մխիթար Հերացին և «բորբոսը». հայ բժիշկը, որ Պաստյորից յոթ դար առաջ կռահեց վարակի բնույթը

Մխիթար Հերացին և «բորբոսը». հայ բժիշկը, որ Պաստյորից յոթ դար առաջ կռահեց վարակի բնույթը

1184 թվականն է։ Կիլիկյան Հայաստանի դաշտային շրջանների ճահիճներում ամեն ամառ բռնկվում է տենդը։ Մարդիկ դողում են, տապակվում ջերմությունից, շատերը մահանում են։ Ոչ ոք չգիտի՝ ինչու։ Այդ տարի կաթողիկոս Գրիգոր Դ Տղայի պատվերով երկրի բժշկապետը՝ Մխիթար Հերացին, ավարտում է մի գիրք, որը կդառնա հայ բժշկագիտությ…

29.07.2026·MaSIS TV
Ինչպես Կիլիկիան ստացավ արքայական թագ և դարձավ Արևելքի ու Արևմուտքի առևտրի դարպասը

Ինչպես Կիլիկիան ստացավ արքայական թագ և դարձավ Արևելքի ու Արևմուտքի առևտրի դարպասը

1098 թվականի հունիսին, երբ Անտիոքը վերջապես ընկավ, խաչակիրները չգիտեին, որ Տավրոսի լեռներում իրենց օգնության հասած հայ իշխանները հենց նոր դրեցին մի պետության հիմքը, որը գոյատևելու էր գրեթե երեք դար։ Կոստանդին Ա Ռուբինյանը կոմսի և բարոնի տիտղոսներ ստացավ։ Տիտղոսներն ինքնին քիչ բան էին նշանակում։ Կարև…

28.07.2026·MaSIS TV
Վանի ժայռի պատմությունը՝ ըստ քարի և ըստ հայկական աղբյուրի

Վանի ժայռի պատմությունը՝ ըստ քարի և ըստ հայկական աղբյուրի

ՄԱՍ Ա. ՀԱՅԿԱԿԱՆ ԱՂԲՅՈՒՐԻ ՎԿԱՅՈՒԹՅՈՒՆԸ 1. Անունը, որ ապրեց 1400 տարի Սա այս ամբողջ պատմության ամենաուժեղ հայկական փաստն է, և այն գրեթե երբեք չի հնչում։ Ուրարտական սեպագիր արձանագրություններում մայրաքաղաքը կոչվում է Տուշպա (Ṭušpa)։ Ասորեստանյան տարեգրություններում՝ Տուրուշպա։ Քաղաքը կործանվեց մ.թ.ա. 6…

27.07.2026·MaSIS TV
Հայաստան՝ քաղաքակրթության օրրան Կովկասի սրտում

Հայաստան՝ քաղաքակրթության օրրան Կովկասի սրտում

Կովկասյան տարածաշրջանի սրտում՝ Սև և Կասպից ծովերի միջև, գտնվում է հնագույն ժառանգությամբ մի փոքր, բայց մշակութապես հարուստ երկիր՝ Հայաստանը։ Պաշտոնապես որպես Հայաստանի Հանրապետություն հայտնի այս երկիրը հազարամյակների ընթացքում պահպանել է իր ինքնատիպ ինքնությունը՝ կլանելով ազդեցություններ ...-ից։

02.06.2025·MasisTV
Ծիծեռնակաբերդ՝ Հայոց ցեղասպանության խորախորհուրդ հուշահամալիրը

Ծիծեռնակաբերդ՝ Հայոց ցեղասպանության խորախորհուրդ հուշահամալիրը

Ներածություն. Ծիծեռնակաբերդը՝ Երևան քաղաքի վրա վեր խոյացող հուշահամալիրը, դուրս է գալիս իր ֆիզիկական ներկայության սահմաններից՝ վերածվելով հիշատակի սրբավայրի և հարգանքի տուրք մատուցելով հայ ժողովրդի տոկունությանը 20-րդ դարի ամենադաժան հանցագործություններից մեկի՝ Հայոց ցեղասպանու...

02.03.2024·MasisTV