Օշական գյուղում է գտնվում հայ գրի ստեղծող Մեսրոպ Մաշտոցի շիրիմը և նրա անունը կրող եկեղեցին։ Կորյունի վկայությամբ՝ Մաշտոցին թաղել են այստեղ 440 թվականին, իսկ ներկայիս եկեղեցին վերակառուցվել է 1875–1879 թվականներին։
Թեղենյաց վանքը, Օշականը և Աշտարակի Կարմրավոր եկեղեցին Արագածոտնի և Կոտայքի հարուստ ճարտարապետական ժառանգության կարևոր օրինակներ են։ Հոդվածում խոսվում է վաղ միջնադարյան վանքերի, Մեսրոպ Մաշտոցի շիրիմի և տարածաշրջանի սրբավայրերի մասին։
Երերույքի տաճարը Շիրակի մարզում հայ վաղ քրիստոնեական ճարտարապետության հնագույն պահպանված եռանավ բազիլիկներից է։ Այն թվագրվում է IV–V դարերով, իսկ նրա քանդակային հարդարանքը կարևոր նյութ է վաղ հայկական քանդակագործության ուսումնասիրության համար։
Օձունի վանքը Լոռու մարզում հայկական վաղ միջնադարյան ճարտարապետության կարևոր կոթողներից է։ Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին, Հովհաննես Օձնեցի կաթողիկոսի անունը և յուրահատուկ հուշարձանը Օձունը դարձնում են նշանակալից վայր։
Գոշավանքը Տավուշի մարզում միջնադարյան Հայաստանի գրչության, ուսման և ճարտարապետության նշանավոր կենտրոններից է։ Այն կապված է Մխիթար Գոշի անվան հետ, իսկ գլխավոր տաճարը՝ Աստվածածին եկեղեցին, կանգնեցվել է 1191–1196 թվականներին։
Հաղարծինի վանական համալիրը թաքնված է Դիլիջանի անտառածածկ լանջին և հայկական միջնադարյան ճարտարապետության ամենագեղատեսիլ հուշարձաններից է։ Շինությունները թվագրվում են X–XIII դարերով, իսկ ծաղկումը համընկել է Զաքարյանների իշխանության շրջանին։
Մակարավանքը և Խորանաշատը Տավուշի մարզի XIII դարի վանական համալիրներ են՝ թաքնված անտառապատ լանջերին։ Հոդվածում խոսվում է գավթի, քանդակների, խաչքարերի և Հաղարծինի շրջակայքի մասին։
Սևանավանքը՝ Սևանա լճի ափին կանգնած միջնադարյան հուշարձանը, կապվում է 874 թվականի և Մաշտոց Եղիվարդեցու անվան հետ։ Հոդվածում տարանջատված է արձանագրություններով հաստատվածը և ավանդությունը, ինչպես նաև բացատրված է կղզու թերակղզու վերածվելը։
Ախթալայի վանքը Լոռու մարզում X–XIII դարերի վանք-ամրոց է՝ հզոր պարիսպներով։ Աստվածածին եկեղեցու որմնանկարները Հայաստանում պահպանված միջնադարյան որմնանկարչության լավագույն օրինակներից են։
Հառիճի վանքը Շիրակի մարզում հայ միջնադարյան ճարտարապետության նշանավոր կենտրոններից է։ Համալիրի հիմքը VII դարի Սուրբ Գրիգոր եկեղեցին է, իսկ Զաքարյանների օրոք այն վերածվել է բազմաշենք համալիրի։
Հոռոմոսի վանքը Բագրատունյաց մայրաքաղաք Անիի շրջակայքի կարևոր վանական համալիրներից է։ Հոդվածում խոսվում է Անիի շուրջ ձևավորված վանքերի ցանցի, Շիրակի պատմության և հոգևոր կենտրոնների մասին։
Հաղպատի վանքային համալիրը Լոռիում հիմնադրվել է X դարի վերջին և XIII դարում Զաքարյանների օրոք դարձել հոգևոր, կրթական ու աշխարհիկ կյանքի կենտրոն։ Այն ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության ցանկում է Սանահինի հետ միասին։
Օգտագործում ենք cookie-ներ կայքի աշխատանքի, իսկ ձեր համաձայնությամբ՝ վերլուծության և գովազդի համար։ Մանրամասն
